Volgens een berichtje op internet staat in Dieren weer een "sjoel met smoel"!

Na een bouwtijd van ongeveer 7 maanden is daar op maandag 23 november 2009 de gerestaureerde synagoge opgeleverd. Aan de Spoorstraat  staat het gebouw - de oorspronkelijke synagoge (uit 1884) en de joodse school – er weer als nieuw te pronken. Tot 1942 werden er nog regelmatig diensten gehouden. De voorbereidingen voor de officiële feestelijke herinwijding op 7 maart 2010 zijn momenteel in volle gang.

Eertijds hing boven de voordeur van de Dierense Sjoel een tekstboog, waarvan de belettering verloren is gegaan, maar die aan de hand van archiefmateriaal kon worden gereconstrueerd. Met groot vakmanschap is in 2009 de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst weer op de vernieuwde tekstboog geschilderd - een filmpje daarover staat op www.youtube.com.
Het gaat hierbij om een gedeelte uit de tekst van Genesis 28:17 “........., dit is niet anders dan een huis Gods en dit is de poort des hemels.”

Ook in Ommen heeft zo'n 'Godshuis' gestaan, ingewijd in 1855. Met precies dezelfde tekst in het Hebreeuws, enigszins verdiept boven de ingang geverfd. De synagoge zelf, die op de hoek van de Varsenerpoort en de Middenstraat stond, werd in 1951 afgebroken.  Alleen een plaquette  herinnert nog aan dit Ommense sjoeltje.  Nu is deze plaats een terras bij een restaurant, waar je op zomerse dagen zich feestelijk verpozende mensen aantreft. “...........en jij gaat fluitend langs, lacht, praat................hier viel de wereld rond hen stil. Geen mens vroeg naar hun laatste wil. Ontbloot het hoofd dan en zwijg stil”(*1)

Op de gevel van de Ommense sjoel stond, in tegenstelling met die van Dieren, de tekst uit Genesis 28:17 volledig geciteerd: “Hoe ontzagwekkend is deze plaats, dit is niet anders dan een huis Gods en dit is de poort des hemels.”  Jacob sprak deze woorden nadat hij had gedroomd over de ladder die tot in de hemel reikt. Hij noemde die plaats Beth El: Huis van God.
Ook op de nokplank van de synagoge stond nog een Hebreeuwse tekst geschilderd: “Gezegend jij   bij jouw binnenkomen en gezegend jij bij jouw uitgaan”.

 

'Beth El: Huis van God'. En nu kan onze vraag luiden: “Waar zijt Gij?' Velen beginnen inderdaad met deze vraag, van het zoeken naar God door de mens, en vervolgens wordt de stelling verdedigd dat God zwijgt en verborgen is. Voor het bijbelse denken is de vraag onvolledig en de stelling vals. De bijbel spreekt niet alleen over het zoeken naar God, maar ook over Gods zoeken naar de mens.
Het is alsof God niet alleen wil zijn en Hij de mens heeft uitgekozen om Hem te dienen.
Deze oproep klonk als het ware ook vanaf de gevel van de sjoel in Ommen.
Rabbijn R.Evers schrijft in een commentaar op de droom van Ja’akov/Jacob bij Beth El dat hij daar  droomde  “van engelen, die op- en afdaalden. De opstijgende engelen brachten onze gebeden voor G'ds Troon en de afdalende brachten G'ds zegeningen naar beneden.”

Een renovatie of restauratie van de synagoge in Ommen is helaas niet meer mogelijk. En toch kunnen we gaan 'bouwen'.
'Bouw voor mij een heiligdom opdat ik te midden van hen zal rusten.' In een rabbijns commentaar las ik over deze woorden uit Exodus 25:8 het volgende.”Te midden van hen betekent: ieder draagt diep in z'n hart een heiligdom voor G'd.”

“Heer, waar zal ik U vinden?
Verheven en verborgen in Uw plaats;
En waar zal ik U niet vinden?
De wereld is vol van Uw heerlijkheid.

Ik heb Uw nabijheid gezocht;
Met mijn hele hart heb ik U geroepen,
En toen ik uitging om U te ontmoeten,
Bemerkte ik dat Gij mij tegemoet kwaamt.”

(*1) Deze dichtregels komen uit het gedicht 'Hier boog ...' van Bertus Aafjes.
(*2) Uit een gedicht van Jehudah Halevi (ca. 1075 – 1141), vertaald door N.Salamon.
Opm. Enkele gedachten zijn ontleend aan 'God zoekt de mens' van Abraham Joshua Heshel.

De Nederlandse Hervormde kerk, 't oudste monument van Ommen.

DE KERK:

Het is bekend dat de kerk al in het jaar 1238 bestond, waarschijnlijk eerst van hout. Het is aan te nemen dat de kerk in 1330 van steen was, want toen is Ommen in brand gestoken en een houten kerk zou zeker zijn verbrand. De kerk is wel door branden getroffen in 1517 en 1624. Het is van oudsher een R.K. kerk. Wanneer de kerk over is gegaan naar het protestantisme is niet precies bekend. (doch na 1587).

BOUWAARD VAN DE KERK:

Het onderste gedeelte van de muren is grotendeels van oer- of ijzersteen. Verder schoonmetselwerk wat eerder was bepleisterd, maar met de restauratie in 1968 / '69 is schoongebikt. De consistoriekamer is met een kruisgewelf uit de 16e eeuw overdekt. Men zegt dat het dak van de kerk voor ± 1860 8 meter hoger is geweest, en geheel met leien bedekt was. Voor 1624 had de kerk ook een gewelf maar deze werd door brand grotendeels verwoest en is door een (eiken) houten zolder vervangen.
De kerk is in 1933 ook verbouwd en vanuit dat jaar dateert deze zolder.

   

DE PREEKSTOEL:

De preekstoel is van eikenhout en is 17e eeuws.
Op de preekstoel bevindt zich een Statenbijbel (acte van Consent 28 januari 1851).
De lessenaar is van gegoten koper, met daarin de wapens van de geslachten van Pallant en van Haersolte, waarschijnlijk een geschenk bij het huwelijk van August Leopold baron van Pallant van Eerde en Anna Elisabeth van Haersolte, gehuwd in 1744.

De lessenaar naast de preekstoel is een 19e eeuws nagietsel van ijzer. {mospagebreak} 

'N POAL:

In deze paal deponeren de doopouders hun gift. De diaconie zoekt jaarlijks een geschikt doel.

 

   

---

HET DOOPVONT:

Het doopvont is in 1903 verkocht aan een Zwolse handelaar voor ƒ 35,00 en is nu eigendom van het Rijksmuseum in Amsterdam waar het jaren heeft gestaan. Maar voordat het eind 1979 hier in de kerk is teruggekomen, heeft het eerst nog enige tijd in de Ned. Herv. kerk in Diepenveen gestaan.

 

  

DE TOREN:

- De toren is eigendom van de Ned. Herv. kerk (het uurwerk is eigendom van de burgergemeente van Ommen)
- Ze is in 1860 gebouwd.
- In 1871 door de bliksem getroffen en toen zijn de 4 zijtorentjes wat lager gemaakt.
- De toren is evenals de kerk ook in 1968 / '69 helemaal gerestaureerd.

HET KLOKKENHUIS:

Het klokkenhuis met de 2 klokken zijn ook eigendom van de burgergemeente van Ommen. Er wordt gemeld dat er  naast de kerk oorspronkelijk een toren stond.
Deze is waarschijnlijk bij een brand vernield, waarna het klokkenhuis is gebouwd. Voor 1798 moeten er 3 klokken zijn geweest. In 1944 zijn de 2 klokken door de Duitsers weggehaald. Ze zijn later weer teruggevonden in Hamburg en in 1946 weer op hun plaats teruggebracht. Deze klokken zijn gegoten door Henrick de Tremonia ook wel Heinrich van Dordmund genoemd. Soortgelijke klokken hangen ook in Den Ham en Heemse. Ze zijn omstreeks dezelfde tijd gegoten. Die van Ommen in 1517 en die van Den Ham en Heemse in 1520.
De 'grote' klok heeft een doorsnede van 155 cm en draagt het opschrift:

Maria is mijn name.
Mijn geluyt sy gade bequame
den levendigen ropick.
Den doden bescrey ich
hagel ende donder wersta ick.

Hendricus de Tremonia me fecit a XVc.XVII.

De 'kleine' klok heeft een doorsnede van 130 cm en het opschrift is gelijk aan de grote klok. Alleen zijn naam is Salvator.
{mospagebreak}

DE HERENBANK VAN VAN  PALLANT:

de herenbank van baron van Pallant van Eerde heeft in de noordoosthoek van de zijbeuk gestaan tot de restauratie in 1968 /'69 en is toen overgebracht naar Eerde waar hij (tijdelijk) werd opgeslagen in een oude boerderij. Maar deze boerderij is in 1979 afgebrand (uiteraard met bank).

 

 

 HET ORGEL:

Het orgel is in 1821 gebouwd door J.C. Scheuer uit Zwolle. Het is in 1907 gemoderniseerd.
Volgens het boekje van Maarten Seijbel "Orgels in Overijssel" is dit instrument in 1952 gerestaureerd door fa. J.C. Sanders uit Utrecht en is de laatste uitbreiding met de huidige vormgeving in 1967 geschied door v.d. Berg en Wendt.
Het was voorzien van 2 bazuin - blazende engelen welke bij de verbouwing zijn vernield.

 

DE KRONEN:

Hiervoor heeft de Jonge Kerk aktie gehouden door foto's van voor en na de restauratie te verkopen.

DE GRAVEN:

Vroeger werd in en om de kerk begraven, getuige een enkele grafzerk in de kerk. Tot 1825 werd het begraven rond de kerk nog toegestaan aan gemeenten met minder dan 1000 zielen. Maar dit werd in 1869 ook verboden. In 1886 werd het ijzeren hek om de kerk geplaatst (een geschenk van van Pallant).
In 1891 werd eenzelfde hek voor de pastorie aangebracht. Deze hekken zijn in 1987 door vrijwilligers grondig opgeknapt.

---

Overgenomen uit een folder welke bezoekers ontvangen bij een bezoek aan de kerk.

---

Geschiedenis Kerk Vinkenbuurt

 

Rond 1900 stond de buurtschap Vinkenbuurt bekend onder de naam Varsenerveld. Het was een nog onontgonnen gebied.
Men ging ter kerke in Nieuwleusen, Balkbrug of Ommen. In het begin van de twintigste eeuw werkte Johannes van Alewijk er als hulpprediker en godsdienstonderwijzer.
Hij was het die geld bijeen bracht en de impuls gaf tot de bouw van "het Kerklokaal der Ned. Herv. Kerk in Vinkenbuurt", zoals officieel op de bouwvergunning stond die door B&W van Ommen verleend werd op 31 mei 1927.
De familie Groen had een stuk laaggelegen grond aan de Koloniedijk / hoek Woestenweg beschikbaar gesteld.
Dit werd opgehoogd en de bouw kon beginnen.
Wanneer het gebouw opgeleverd is, is niet bekend. Wel is bekend dat er op 27 november van datzelfde jaar de eerste doopdienst gehouden werd.
Ds. G.A. Bruins doopte toen, bij gebrek aan een doopvont, met behulp van een melkkannetje.
In 1949 werd een consistorie aangebouwd, en in 1965 kreeg het kerkje een torentje met luidklok. De klok werd ingebruikgenomen in de kerstnachtdienst van dat jaar en luidt sindsdien elke avond om negen uur, bij een overlijden in de buurtschap en uiteraard op de zondagen.
Een echt pijporgel – oorspronkelijk gebouwd voor de gereformeerde kerk van Doorwerth - werd in 2004 geplaatst.

Een historisch overzicht van de Gereformeerde kerk aan de Bouwstraat.

Het is ruim 168 jaar geleden, dat te Ommen deze kerk werd geînstitueerd. Dat gebeurde op 18 april 1836. Daarvoor kwam Ds. A. Brummelkamp uit Hattem naar Ommen. Hiermee hadden zich 87 personen van de Hervormde kerk afgescheiden. Deze gebeurtenis vond vermoedelijk plaats in de boerderij te Arriën, thans bewoont door de familie Veurink Ridderinkweg 4.

In 1837 wordt Ds. A.L. van Raalte beroepen, hij bleef hier tot 1844.
Op 19 januari 1840 werd te Ommen een kerkgebouw in gebruik genomen. Voorheen werden de kerkdiensten gehouden op verschillende plaatsen in Ommen, Varsen, Stegeren, Arriën en Beerze. Dit gebouw stond er tot en met zondag 14 juni 1931. Daarna werd op dezelfde plek een groot nieuw kerkgebouw gebouwd aan de Bouwstraat.

 

Dhr. Plooy uit Amersfoort is de architect. Bij een openbare aanbesteding is de laagste inschrijver: J. Eshuis en Zn. te Vriezenveen. De bouwsom ( ƒ 36.887,00) valt mee want deze was begroot op ƒ 45.000,00.
Het kerkgebouw heeft 900 zitplaatsen. Het meubilair (banken, kansel, lezenaar en doopvont) wordt gemaakt door de firma B. Jansen en H. Timmerman van Den Lagen Oordt te Ommen.
De eerste steenlegging is op 1 september 1931 en onder leiding van Ds. W. de Graaf wordt op 12 mei 1932 het nieuwe kerkgebouw in gebruik genomen.

Een nieuw pneumatisch kerkorgel wordt geleverd door de firma Spiering te Dordrecht voor ƒ 4.380,00.
Een actiecomité brengt geld bijeen voor de luidklok waarop een randschrift wordt aangebracht: "De Meester is daar en Hij roept u". Deze klok wordt op 15 april 1943 door de Duitsers uit de toren gehaald, maar in 1948 wordt er weer een nieuwe luidklok in de toren geplaatst.

 

 

Op 13 juni 1951 krijgt onze gemeente er een gebouw bij en wel in Witharen, zodat de gemeenteleden daar elke zondag hun kerkdiensten kunnen houden in het gebouw Irene. Tien jaar later wordt op 12 april 1961 het verenigingsgebouw "d'Olde Wheeme aan Den Lagen Oordt in gebruik genomen.
In 1979 komt het pand Zandbergen, naast het kerkgebouw te koop. Het wordt aangekocht en verbouwd tot een kerkelijk centrum "de Kern". Enkele jaren later wordt "d'Olde Wheeme verkocht aan de RABO-bank en wordt op 20 mei 1988 de uitbreiding van de "de Kern" in gebruik genomen.

Op 10 oktober 1980 wordt een geheel nieuw mechanisch Kerkorgel (21 registers) in gebruik genomen van de orgelmaker W. v.d. Berg uit Deest. Sinds enkele jaren heeft de bekende orgelmaker Gebr. Reil uit Heerde het orgel in onderhoud en deze heeft inmiddels een herintonatie uitgevoerd, die de klank van het instrument opnieuw heeft verbeterd. Wij beschikken maar liefst over zeven organisten voor de twee orgels (Ommen en Witharen).

---

De Meester is daar en Hij roept U

zo luid het opschrift op de klok van de Gereformeerde kerk in Ommen.

Enkele wetenwaardigheden over het torenuurwerk en de luidklok die bezoekers werd aangeboden tijdens de torendag op zaterdag 12 juni 2004.

Het torenuurwerk van de Gereformeerde kerk in Ommen is nog slechts één van de weinige in Nederland dat nog geheel authentiek is en nog steeds met de hand wordt opgewonden.
Tevens wordt de klok nog steeds met de hand geluid om de mensen ter kerke te roepen.

Het uurwerk dat op 11 februari 1932 werd geleverd is gemaakt door de firma Eijsbouts. Deze firma in Asten bestaat nog steeds en heeft een grote naam op het gebeid van torenuurwerken en luidklokken en levert zijn producten over de hele wereld.
Het uurwerk is uitgerust met een Grahamgang en is van uitstekende kwaliteit.
Tevens werd het uurwerk voorzien van een slagwerk dat ieder vol uur zijn uren slaat en het halfuur één slag laat klinken.
Het uurwerk werd het uurwerk compleet met de drie koperen wijzerplaten (welke bij de restauratie van 2003 opnieuw werden geschilderd en becijferd) en een garantie termijn van 10 jaar geleverd, voor de prijs van ƒ 1020,00. Het slagwerk staat in verbinding met de luidklok die gelijktijdig door de zelfde firma Eijsbouts werd geleverd voor de prijs van ƒ 870,00.

De Luidklok werd overigens in opdracht van de firma Eijsbouts bij de firma Petit en Edelbrock in 't Duitse Gescher gegoten en is 374 kg zwaar en heeft een klepel van nog eens 19 kg. Het geheel was in D1 toon.

Er werd nog een korting bedongen zodat men voor "slechts" ƒ 1650,00 klaar was. Van de luidklok heeft men niet lang kunnen genieten omdat hij tijdens de tweede wereldoorlog, nl. op 15 april 1943, werd afgevoerd naar Duitsland om daar omgesmolten te worden.
Na de oorlog werd er een nieuwe luidklok aangeschaft die twee maal zo zwaar is en dus ook een groter bereik heeft. Deze 800 kg wegende luidklok met een mond van 108 cm in Fis toon werd vervaardigd door de firma Bergen in Heiligerlee en werd mei 1948 aangebracht met dank aan het werk van een ijverige dames comité. Ook voor de klok van 1932 heetf een dames comité, toen onder leiding van de echtgenoot van Ds. W. de Graaf zich zeer beijverd.

Geraadpleegde literatuur:
Ommen op de drempel van de moderne tijd. Ingrid Wormgoor.
Op weg. Dhr. A. Ruiter.

Tot slot nog een stukje geschiedenis uit 1932:

 Enkele notities uit oude Kerkblaadje mei 1932

Woensdag 11 mei 1932
Laatste samenkomst in de Hulpkerk aan het Bouweind (nu van Raaltestraat).
Later was hier slagerij van Lohuizen.

Donderdag 12 mei 1932
Overdracht en ingebruikname nieuwe kerkgebouw o.l.v. Ds. W. de Graaf.
Hierbij zijn een aantal geschenken in ontvangst genomen:

• Officieel overdracht van het Uurwerk en de luidklok door het Uurwerkcomité.
• Door alle jeugdverenigingen: 

  1.	een dubbel Avondmaalstel
  2.	lakens voor de Avondsmaaltafel
  3.	een kanselbijbel
  4.	een stofzuiger

• Door Ds. en mevr. de Graaf, een bruinkoperen kap voor het doopvont en een klok in het kerkgebouw.
• door Joh. Van der Kolk, klokkenmaker, een klok voor de kerkeraadskamer.
• door de firma Timmerman-Jansen, een eiken tafeltje voor de kansel en twee knielbankjes voor de huwelijksbevestiginggen.
• van de architect dhr. W. Plooy,een zetel voor de preekstoel, passende bij het interieur van het kerkgebouw.
• door een gemeentelid 24 eiken stoelen met armleuningen voor de kerkeraadskamer.
  
  
  Dit stukje geschreven historie over de Gereformeerde kerk te Ommen, werd afgestaan door de heer F. Horsman uit Giethem.
  Onze dank dat wij hiervan gebruik mochten maken. jh

 

Lees meer...

LIJST VAN VROEGERE PREDIKANTEN

In de loop der eeuwen hebben vele predikanten de Ommer Gemeente gediend.

Dat blijkt wel uit de volgende lijst:

Henrikus Petri - ingekomen 1603 en van zijn dienst ontzet 1606.
Johannes Westenberg - beroepen 1607, overleden 1644.
Johannes Roldanus - beroepen 1644, vertrokken naar Enkhuizen 1647.
Antonius Bossier - beroepen 1647, overleden 1693.
Elias de Vries - overgekomen van Purmerland 1694, overleden 1747.
Lukas de Vries - proponent beroepen tot adj. 1734, ord. 1747,emeritus 1768.
Johannes Hendrikus Nijhof - overgekomen van Velthuizen tot adj. 1770, Ord. 1776, emeritus 1788.
Wilhelmus Chevallerau - overgekomen van Rheewijk tot adj. 1789, ord. 1816, emeritus 1817.
Abraham Verweijn - cand. te Leijden, beroepen 1817, vertrokken naar Wijhe 1820.
Tjebbe van Reen - overgekomen van Ruurlo 1821, emeritus 1 juli 1852.
Jakob Adolf Ruijs - overgekomen van Veenendaal, bevestigd 2 oktober 1853, vertrokken naar Putten 25 april 1858.
Johan Koster - overgekomen van Garderen – bevestigd 7 november 1858, vertrokken naar Harderwijk 4 mei 1862.
Jan Gerrit Gabriel Moorrees - overgekomen van Koekengen, bevestigd 9 november 1862, vertrokken naar Maasland 13 oktober 1867.
Petrus Francois van der Steen - overgekomen van St.Jansga,bevestigd 4 oktober 1868, vertrokken naar Nieuwerkerk a/d IJssel 5 maart 1871.
Cornelis Bosker  - overgekomen van Aalsum en Wetzens, bevestigd 26 november 1871, vertrokken naar Rozenburg 5 mei 1878.
Foppe Oberman - overgekomen van Steenwijkerwold, bevestigd 24 april 1879, vertrokken naar Leiden 30 augustus 1885.
Willem Engelbert Matthias Engelberts - overgekomen van IJzendoorn, bevestigd 6 december 1885, overleden te Ommen 24 januari 1897.
Gerard Herman Ubbink - overgekomen van St. Jansga, bevestigd 24 januari 1898, emeritus 26 juni 1923.
Gerhardus Albertus Bruins - overgekomen van Steenwijk, bevestigd 10 februari 1924, emeritus 28 april 1946.
Dirk van Heyst - overgekomen van Tienhoven ( U.), bevestigd 30 juni 1946, emeritus 1 maart 1978.
Leendert Emmerzaal - overgekomen van Waverveen, bevestigd 6 oktober 1946, vertrokken naar Dubbeldam 1 mei 1949.
Rudolf Schellenberg - bevestigd als predikant in buitengewone dienst 10 oktober 1946, vertrokken naar Hantum 3 augustus 1947.
Johannes Cornelis Koolschijn - voorheen predikant in algemene dienst, bevestigd 21 mei 1950, vertrokken naar Ridderkerk 8 maart 1959.
Leonard Johannes Bloemsma - overgekomen van Huizen, bevestigd 2 oktober 1960, vertrokken naar Ommeren 7 december 1980.
Jan Abraham Rietberg - overgekomen van Vaassen, bevestigd 9 april 1972, vertrokken naar Zelhem 14 oktober 1979.
Willem Tijink -overgekomen van Kolderveen, bevestigd 17 augustus 1980, vertrokken naar Zwolle 1 december 1986.
Gerrit Jan Rebel - overgekomen van Weesp, bevestigd 27 april 1980, emeritus 19 februari 1989.
Johan Karel Vlasblom - overgekomen van Sint Johannesga/ Delfstrahuizen, bevestigd 30 januari 1983, vertrokken naar Ter Aar 12 mei 1991.
Gerrit Jan van Asselt bevestigd  28 juni 1987 , vertrokken naar Arnhem, 3 december 1995.
Tjepke Sijtsema bevestigd 12 augustus 1990, vertrokken naar Zeist, 4 april 1999.
Gerrit Anne de Roos bevestigd 11 december 1994, emeritus 3 september 2000.
Tiberius Cornelis Veninga bevestigd 3 juni 2001, overleden 25 juni 2006.
Hendrikus Gerardus Schuurman bevestigd 25 augustus 1996, vertrokken naar Harderwijk, 28 januari 2007.
Ds. Gerrit Kobes is gekomen van Kerkenveld, bevestigd 9 januari 2000
Ds. Willem Tijink is gekomen van Zwartsluis, bevestigd 24 juni 2007
Ds. J. de Haan is gekomen van Oosterland en was predikant in de Hervormde Gemeente Rotterdam-Zuid en is bevestigd 25 mei 2008

Een totaal overzicht Predikanten van de Hervormde Gemeente Ommen opgericht in 1599